De Thaborberg

Klein, maar zeer gevarieerd

De Thaborberg is een klein, maar zeer verscheiden, natuurgebied van 6 ha pal op de grens tussen Dilbeek en het Brussels gewest. Het terrein in grotendeels bebost, maar vertoont veel variatie. Naast een perceel met oude beukenaanplant vind je er ook een strook spontaan geregenereerd bos met nog veel berk. Her en der zijn nog sporen van hakhoutbeheer te zien. De kers op de taart is een mooi ontwikkeld kalkrijk bronbos. In het brongebied treedt travertijnvorming op: een fenomeen dat maar op weinig plaatsen in Vlaanderen valt waar te nemen. Een boomgaard, een grasland, een ruigte en een struweel zorgen voor nog meer afwisseling. Ook het diep ingesneden reliëf – hoogstwaarschijnlijk een relict van oude steen- en/of zandgroeves – draagt bij tot de verscheidenheid met overgangen van nat naar droog, van schraal naar voedselrijk en van zonbeschenen tot schaduwrijk.

Bekijk het situatieplan op Google maps
Bekijk de biotopenkaart
Bekijk een fotoselectie met markante zichten en soorten.

Markante soorten

Grote keverorchisDe meest markante plantensoorten op de Thaborberg zijn typische bewoners van oude bossen en bosranden: grote keverorchis, eenbes, spekwortel en tongvaren. Het bos vertoont ook een mooie voorjaarsflora met bosanemoon, wilde narcis en daslook. In totaal telt de planteninventaris ± 130 soorten. Van de 70 soorten paddenstoelen is de rode kelkzwam, die midden in de winter vruchtlichamen vormt, de meest opmerkelijke. Gedurende twee jaar groeide er ook de wijnrode bosbekerzwam, een uiterst zeldzame soort, maar die werd hoogstwaarschijnlijk gestolen door een paddenstoelenfreak. De vogelwereld beperkt zich tot de meer algemene park- en tuinsoorten. Het enige spektakel komt van de grote groepen houtduiven die hier overnachten en de luidruchtige halsbandparkieten die alle nestholtes in de oude beuken hebben ingenomen. Door overwinteringskasten op te hangen, werd de aanwezigheid van de eikelmuis ontdekt. Ook de vos laat hier geregeld zijn sporen na. De ongewervelde fauna in nog niet diepgaand onderzocht, maar er vielen toch al wat leuke waarnemingen te noteren zoals wijngaardslak, wespspin en grote glimworm.

Een inventaris van de planten en zwammen vind je in deze lijst.

Beknopte geschiedenis

De ondergrond van de Thaborberg bestaat uit 45 miljoen jaar oud Lediaanzand dat lokaal banken van kalkzandsteen bevat. Die werden geëxploiteerd als bouwmateriaal van de Middeleeuwen tot de 19e eeuw. Ook het zand werd her en der uitgebaat. Deze activiteiten zijn hoogstwaarschijnlijk verantwoordelijk voor de sterke reliëfverschillen op de Thaborberg. Na de stopzetting van de exploitatie werd het gebied een van de talrijke 'domaines de plaisance' rondom Brussel en stond bekend als 'De Bergen'. Tot de Eerste Wereldoorlog was het in het bezit van de adelijke familie de Viron. Later richten de Molenbeekse pastoor Arthur Vetsuypens en zijn organisatie l'Œuvre du Mont Thabor – vanwaar de huidige naam – er vakantiekolonies in voor verzwakte en door TBC bedreigde stadskinderen. In 1925 kwam het gebied in handen van l'Œuvre en tot 1955 fungeerde er een sanatorium. Later organiseerden de Christelijke Mutualiteiten er een dag-en vakantieverblijf. In 1983 bouwden de Christelijke Mutualiteiten aan de noordrand van het gebied een tehuis voor zwaar mentaal gehandicapten: het Michielsheem, beheerd door vzw De Bergen. Het sanatorium werd in '96 afgebroken. In 2003 gaf vzw De Bergen het bosgebied in beheer aan Natuurpunt. In 2011 verhuisde het Michielsheem naar een nieuwbouw ten zuiden van het bosgebied en vestigde Zonnelied, een andere organisatie voor gehandicaptenzorg, zich in het oude gebouw. De omgeving van het nieuwe Michielsheem wordt zo ingericht dat er een een groene verbinding ontstaat tussen de Thaborberg en het aangrenzende natuurgebied Scheutbos in het Brussels gewest.

Juridisch statuut