Ter Pede

Het natuurgebied Ter Pede ligt in de deelgemaante Itterbeek in de vallei van de Pedebeek, in de driehoek gevormd door de spoorlijn L50a (Brussel-Denderleeuw), de Ijsbergstraat en de Roomstraat. Het bestaat in het noordwesten uit 1 bosperceel en 5 weidepercelen en uit een overstromingsgebied in het zuidoosten. Tussenin werd een wandelweg aangelegd. Het geheel is 6,55 ha groot en maakt deel uit van een 24,56 ha groot project- en visiegebied, langs beide zijden van de spoorlijn, dat aansluit bij natuurgebied, beheerd door het Agentschap Natuur en Bos.

Bekijk het situatieplan op Google maps
Bekijk een fotoselectie met markante zichten en soorten.

Natuurwaarden

In 2020 brak de gevlekte rietorchis, een zeldzame orchideeŽnsoort, met 600 exemplaren helemaal door op het talud van het overstromingsgebied in Ter Pede, nadat we er in 2014 voor het eerst 2 exemplaren van het paarse plantje ontdekten. We houden de natte moerasbodem in stand en binden de strijd aan tegen opschietende wilgen en vooral elzen. Naast het bijzonder waardevolle talud, gedeeltelijk een blauwgrasland, zijn er een riet- en lisdoddemoeras met prachtige mosmatten en heel veel watermunt en andere moerasplanten, een amfibieŽnpoel, verruigende zeggenvelden, een elzenbroekbos, het biotoop van de Pedebeek en ťťn oude schietwilg. Tussen de helofyten horen we o.a. rietzangertjes en watersnip.

In waarnemingen.be werden voor Ter Pede tot dusver 117 plantensoorten geregistreerd, de meeste ervan de laatste jaren. Die inventaris is verre van volledig. Een eerste planteninventaris, opgesteld in 2011 (maart-september), niet-digitaal geregistreerd, vermeldt al 136 soorten. 50 soorten komen in beide lijsten voor. Vooral mooi bloeiende kruiden worden genoteerd, tot dusver een 10-tal zeldzaamheden met 1 heel zeldzame: Gele bieslelie (een exoot).

Naast de gevlekte rietorchis werden in Ter Pede ook al de gewone rietorchis, bosorchis, brede orchis en breedbladige wespenorchis waargenomen. Rietorchis wordt soms eens oneerbiedig beschouwd als een ruderale soort, omdat hij heel overtuigend kan opduiken op verstoorde natte plekken. In 2020 verscheen ook de eveneens zeldzame Gele Maskerbloem, met duizenden exemplaren, zodat er even voor een overwoekering werd gevreesd. De soort heeft als exoot een slechte reputatie, hoewel ze al 2 eeuwen op bescheiden wijze in Europa aanwezig is.

De gewenste toename van waardevolle grassen en kruiden in de vruchtbare (nutriŽntenrijke) koeienweide van weleer wordt een werk van lange adem. De planteninventaris in de zomer van 2020 bevestigt dit. Na 8 jaar maaien en maaisel afvoeren (en niet bemesten) zijn er van de 18 waargenomen grassoorten (gramineeŽn) nog maar 3, die wijzen op enige nutriŽntenarmoede: gewoon reukgras, kamgras en zachte dravik. Gewone grassoorten als grote vossenstaart, raaigrassen, kropaar, ruwbeemdgras en gestreepte witbol domineren nog maar de grasopbrengst is wel al afgenomen. Het neemt niet weg dat vlinders en andere insecten zich goed thuis voelen in het niet gemaaide weiland. Maar het kan nog beter. Daarom wordt er overgeschakeld op een nabeweiding met runderen, Schotse Hooglanders namelijk. De verwachting is dat dit meer structuur zal brengen en dus een grotere soortenrijkdom. We overwegen ook de graszode deels af te graven om het blauwgrasland te laten uitbreiden, zoals aangegeven in het natuurbeheerplan, en op verdere vernatting door peilverhoging in de aangrenzende beekjes.

Juridisch statuut

Voormelde driehoek Roomstraat-spoorlijn L50a-Ijsbergstraat was op het gewestplan Asse-Halle-Vilvoorde (1978) in hoofdzaak aangeduid als landschappelijk waardevol agrarisch gebied. Naar aanleiding van de uitbreiding van de spoorlijn L50a - het zgn. GEN-project - werd een Gewestelijk Ruimtelijk UitvoeringsPlan (GRUP) opgesteld waarbij de herbestemming tot natuurgebied werd goedgekeurd, dit ter gedeeltelijke compensatie van het verlies van natuurwaarden ten gevolge van het uitbreidingsproject.

Erkenning: In 2019 werden de weidepercelen en het overstromingsgebied van Ter Pede - in totaal 5,42 ha - erkend als natuurreservaat.